Dwór we Włoszczowie cz. 1

Zapowiedzianą w poprzednim wpisie opowieść o polskich dworach rozpocznę od miejsca bardzo mi bliskiego. Od miejsca gdzie przez lata dorastałem wśród ciągle żywej historii i tradycji ziemiańskiej, od włoszczowskiego Podzamcza. Do przygotowania tego oraz kolejnych artykułów, prócz rodzinnych wspomnień, wykorzystałem m. in. następujące publikacje:

  • Stanisław Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007
  • Dariusz Kalina, Dwór we Włoszczowie. Wstęp do problematyki badawczej. w: Na włoszczowskich drogach historii, Włoszczowa-Krasocin, 2012
  • Witold Pruski, Hodowla zwierząt gospodarskich w Królestwie Polskim w latach 1815-1918, t. 3, Warszawa, 1969Hodowla zwierząt gospodarskich w Królestwie Polskim w latach 1815-1918
  • Jerzy Jerzmanowski, Wśród myśliwych przed półwiekiem, Warszawa, 1987Wśród myśliwych przed półwiekiem

Początki Włoszczowy

Początki Włoszczowy sięgają schyłku XIII wieku.1)S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 17 Najdawniejszą pozostałością z tamtego okresu jest tzw. Kopiec św. Jana, znajdujący się 2 km na północ od włoszczowskiego rynku.

Kopiec św. Jana Nepomucena we Włoszczowie
Kopiec św. Jana Nepomucena we Włoszczowie2)Autor: EmkeyTLW (Praca własna) [CC BY-SA 3.0], Wikimedia Commons

 Wzniesienie jest reliktem średniowiecznego gródka stożkowatego, a swą obecną nazwę zawdzięcza stojącej na jego szczycie barokowej rzeźbie św. Jana Nepomucena. Według krakowskiego archeologa dr Stanisława Kołodziejskiego, włoszczowskie grodzisko powstało na początku XV wieku, za czasów Piotra z Radomina herbu Pierzchała. Kopiec ma kształt ściętego stożka. Na środku wzniesienia stała kilkukondygnacyjna wieża drewniana, w pobliżu której znajdowały się budynki gospodarcze. Na kopiec prowadził most. Całość była otoczona palisadą oraz fosą.3)D. Kalina, Dwór we Włoszczowie. Wstęp do problematyki badawczej. w: Na włoszczowskich drogach historii, Włoszczowa-Krasocin, 2012, s. 110-111

Rekonstrukcja gródka stożkowatego w Lütjenburgu
Rekonstrukcja gródka stożkowatego w Lütjenburgu4)Autor: Flash Gordon1 [Domena publiczna], Wikimedia Commons

Z początkiem XVI wieku Włoszczowa stała się własnością rodu Szafrańców herbu Starykoń. Nowi właściciele opuścili gródek stożkowaty i zbudowali sobie bardziej reprezentacyjną siedzibę na odległym o niecały kilometr Podzamczu.5)D. Kalina, Dwór we Włoszczowie. Wstęp do problematyki badawczej. w: Na włoszczowskich drogach historii, Włoszczowa-Krasocin, 2012, s. 112

Bartosz Paprocki w Herbach rycerstwa polskiego… z 1584 roku budowę dworu na włoszczowskim Podzamczu przypisuje Piotrowi Szafrańcowi:

…we Włostowej miasteczku, ojczyźnie swej, dwór wielkim kosztem ozdobny zbudował, w którym gmachów i sklepów jest niemało murowanych…6)Herby rycerstwa polskiego przez Bartosza Paprockiego zebrane i wydane r. p. 1584; wydanie Kazimierza Józefa Turowskiego, Kraków 1858, s. 110 [dostępny w wersji elektronicznej: Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, dostęp: 18 grudnia 2014].

W innych przekazach dwór ten często nazywany jest zamkiem.

Starykoń - herb rodu Szafrańców
Starykoń – herb rodu Szafrańców7)Autor: Zbigniew Leszczyc [Domena publiczna], Wikimedia Commons

Krezowie i kalwinizm

Po śmierci Hieronima Szafrańca w 1598 roku dziedzictwo włoszczowskie przeszło w ręce rodów Oleśnickich herbu Dębno oraz Krezów herbu Ostoja.8)S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 63-64 Najbardziej związany z Włoszczową był Marcin Kreza9)Tamże, s. 67 – syn rotmistrza chorągwi królewskiej Mikołaja Krezy z Bobolic oraz córki Hieronima Szafrańca – Anny.10)Tamże, s. 66 Zdobył on wyższe wykształcenie na uniwersytecie w Heidelbergu.11)Tamże, s. 67 Początkowo był jednym ze współwłaścicieli miasta, jednak dzięki swoim staraniom znacznie powiększył swój majątek. Pod koniec życia w jego rękach znalazła się już prawie cała Włoszczowa.12)Tamże. Marcin Kreza zasłynął w historii jako gorliwy wyznawca i protektor reformacji.13)Tamże, s. 68 Współpracował z wybitnym kalwińskim teologiem, pisarzem i kaznodzieją Grzegorzem z Żarnowca, znanym przede wszystkim z takich dzieł jak: Apokatastasis, to jest naprawa artykułu najgruntowniejszego o dosyć uczynieniu sprawiedliwości Bożej, Wilno 1598, Clypeus albo tarcz duchowna, Wilno 1598 czy też Apomaxis albo zniesienie niesłusznej skazy Jana Liciniusa ministra nowokrzczeńskiego Catalisim nazwanej, którą zatrzeć usiłował prawdę Tarczy duchownej, Wilno 1600. Wszystkie wyżej wymienione utwory powstały w czasie, gdy Żarnowczyk piastował godność pastora gminy kalwińskiej we Włoszczowie.14)Tamże, s. 69-70

Strona tytułowa jednego z dzieł Grzegorza z Żarnowca
Strona tytułowa jednego z dzieł Grzegorza z Żarnowca15)Obrona Postylle Ewangelickiey X. Grzegorza z Zarnowca To iest Odpowiedź na Apologią Jezuicką w Krakowie niedawno wydaną, Wilno 1591 [dostępny w wersji elektronicznej: Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa, dostęp 18 grudnia 2014]

Kolejnym właścicielem włoszczowskiego majątku został bratanek Marcina – Aleksander Kreza. Podobnie jak jego stryj był gorliwym kalwinistą i patronem włoszczowskiego zboru. Umarł bezpotomnie 19 kwietnia 1625 roku we Włoszczowie i tam został pochowany.16)S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 76 Po śmierci ostatniego z Krezów, miasto Włoszczowę i folwark na Podzamczu, odziedziczyła jego siostra Urszula, zamężna za Krzysztofem Straszem herbu Odrowąż.17)Tamże, s. 77

Lisowczyk

Nim nowy właściciel na stałe związał się z Włoszczową, zaangażowany był w służbę wojskową w sławnym w całej Europie oraz owianym przeróżnymi legendami oddziale lisowczyków. Krzysztof Strasz uczestniczył w wyprawie królewicza Władysława do Moskwy w latach 1617 – 1618, a także w tzw. „wojnie pruskiej” w latach 1626 – 1629. Po zawarciu rozejmu altmarskiego18)Rozejm zawarty 26 września 1629 w Starym Targu. Zakończył wojną polsko-szwedzką 1626-1629. we wrześniu 1629 roku, powrócił do Włoszczowy.19)S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 78-79

Lisowczyk na białym koniu, obraz Juliusza Kossaka
Lisowczyk na białym koniu, obraz Juliusza Kossaka20)Autor: Juliusz Kossak [Domena publiczna], Wikimedia Commons

Niedługo jednak zabawił w swoim majątku. Już pod koniec 1632 stanął na czele lisowczyków i u boku wojsk cesarskich walczył na Śląsku z Sasami i Szwedami. Po zakończonej niepowodzeniem śląskiej wyprawie powrócił do kraju. Od razu został skierowany na kolejną wojnę z Moskwą, a po pokoju w Polanowie walczył z Turkami na Podolu. Służbę żołnierską zakończył i już na stałe powrócił do Włoszczowy dopiero po ugodzie z września 1634,21)S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 80-81 którą hetman Stanisław Koniecpolski zawarł z Szahib agą.22)T. Sanecki, „Konflikt polsko-turecki w latach 1633-1634″, Mój Historyczny Blog – Tomasz Sanecki, http://mojhistorycznyblog.blog.pl/2013/05/12/konflikt-polsko-turecki-w-latach-1633-1634/

Lisowczycy – akwarela Juliusza Kossaka
Lisowczycy – akwarela Juliusza Kossaka23)Autor: Juliusz Kossak [Domena publiczna], Wikimedia Commons

Krzysztof Strasz jako gorliwy neofita przyczynił się do zwrócenia katolikom kościoła św. Jakuba. Pomimo tego, że starał się wykorzenić kalwinizm w swoich dobrach, ze względu na swą drugą żonę Zofię, wybudował na Podzamczu drewniany zbór. Zmarł w 1644 roku we Włoszczowie, gdzie został pochowany. Schedę po nim odziedziczył jego syn Władysław.24)S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 81-86

Potop szwedzki

W czasie potopu szwedzkiego, „zamek” na Podzamczu został przez najeźdźców poważnie uszkodzony. Z tego okresu ważnym wydarzeniem była wizyta króla Jana II Kazimierza Wazy. Nocował on we włoszczowskim dworze z 17 na 18 września 1655 roku.25)Tamże.

Jan II Kazimierz, portret autorstwa Daniela Schultza, 1660 r.
Jan II Kazimierz Waza, portret autorstwa Daniela Schultza, powstał około 1661 r. 26)Autor: Daniel Schultz [Domena publiczna], Wolne Lektury

To właśnie na Podzamczu Jan Kazimierz przekazał przed odjazdem dowództwo nad pięciotysięczną jazdą kwarcianą hetmanowi polnemu koronnemu Stanisławowi Lanckorońskiemu,27)S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 86 który dwa tygodnie później doznał dotkliwej porażki w bitwie pod Wojniczem, a następnie pod wpływem agitacji wysłanników szwedzkich odstąpił polskiego monarchę i wraz z większością żołnierzy uznał władzę króla szwedzkiego.28)Bitwa pod Wojniczem [online]. Wikipedia : wolna encyklopedia, 2013-03-13 04:15Z [dostęp: 2014-12-27 18:32Z]. Dostępny w Internecie: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bitwa_pod_Wojniczem&oldid=35147185

Bitwa pod Wojniczem, fragment ryciny Erika Dahlbergha
Bitwa pod Wojniczem, fragment ryciny Erika Dahlbergha29)Autor: Erik Dahlbergh [Domena publiczna], Wikimedia Commons

Kolejnym władcą europejskim, który gościł we Włoszczowie był król szwedzki Karol X Gustaw. Zatrzymał się na Podzamczu w dniu 26 marca 1657 roku.30)S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 87

Karol X Gustaw - portret autorstwa Sébastiena Bourdona
Karol X Gustaw, portret autorstwa Sébastiena Bourdona 31)Autor: Sébastien Bourdon [Domena publiczna], Wikimedia Commons

Po Straszach właścicielami Włoszczowy byli kolejno Jakub i Jan Dąbscy herbu Godziemba. Zapisali się na kartach włoszczowskiej historii jako budowniczowie kościoła parafialnego pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny. Po Janie Dąbskim Włoszczowa wraz z przynależnościami przeszła w ręce rodziny Otfinowskich herbu Gryf. Nie traktowali oni jednak Podzamcza jako swojej głównej rezydencji. Dwór był wówczas siedzibą oficjalistów zarządzających kluczem włoszczowskim.32)S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 95-104

Przed rozbiorami

U schyłku I Rzeczypospolitej dobra włoszczowskie w 1761 roku nabył od Szymona Otfinowskiego – Jan Małachowski herbu Nałęcz. Zmarł wkrótce po tym, w 1762 roku. Po jego niespodziewanej śmierci nadzór nad wszystkimi dobrami rodzinnymi przejęła żona Izabella. Wspierał ją w tym najstarszy z synów Mikołaj wraz ze swoją żoną Ewą z Męcińskich. Państwo Małachowscy bardzo emocjonalnie zżyli się z Włoszczową i na miejsce wiecznego spoczynku obrali kościół parafialny we Włoszczowie, chociaż ich siedziba rodowa znajdowała się w Końskich.33)Tamże, s. 105-108 Ich syn Stanisław tak oto opisuje swe wspomnienia z Podzamcza:

Pomieszkanie moich rodziców było wygodne, była to oficyna murowana, ósm pokoi zawierająca, obicia były papierowe, w jednym gabinecie na ścianie poprzyklejane ryciny Starego Testamentu; tym ja się lubiłem najwięcej przypatrywać, a znaczenie każdego moja matka mi tłumaczyła. Meble pod ówczas były skromne, drzewa mahoniowego nie znano. Stołki były płócienkiem pokryte, a jedno krzesło, na którym mój ojciec siadał trypą karmazynową było obite. Na rogu oficyny była kaplica, dwa klęczniki po obu stronach dla moich rodziców były postawione. Co dzień o godzinie 9ej miewał mszą kapelan, bernardyn z Przyrowa klasztoru S. Anny, ojciec Guido, drzwi do sali były otwarte i wszyscy domownicy schodzili się za usłyszeniem dzwonka. W niedziele i we wszystkie święta kiedy była pogoda, chodziliśmy piechotą do kościoła o dwie wiorsty oddalonego. Drogą prowadzącą była obszerna łąka, nie murawą lecz różnobarwnemi kwiatami pokryta, wiosenny zapach wydająca. Kilka stuletnich w kupie dębów formowało kłąb na boku. Gdzieniegdzie owocowe drzewa były siedliskiem ptaków, których śpiew rozlegał się po całej przestrzeni. Spacer ten był dla mnie najprzyjemniejszy, biegałem łapiąc motyle. Mam w pamięci każde drzewko, a rzeczkę na której była ławka do przechodu, zwykle przeskakiwałem… Była także sadzawka na dziedzińcu, w której karpie były tak łaskawe i przyuczone, że gdy moja mama zbliżywszy się zadzwoniła one wychodziły na brzeg a matka moja pożywienie im dawała, które ja w koszyku przynosiłem.34)Cytat za Fragmenty Pamiętników Stanisława Małachowskiego, zamieszczonych przez E. Gawron we Włoszczowskie Zeszyty Historyczne, t. 11: 2001, s. 153-154

Insurekcja kościuszkowska

Po przegranej 6 czerwca 1794 roku bitwie pod Szczekocinami, dwór na Podzamczu został spalony przez Moskali.35)Podzamcze Włoszczowskie [online]. Wikipedia : wolna encyklopedia, 2014-09-25 20:06Z [dostęp: 2014-12-27 18:56Z]. Dostępny w Internecie: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Podzamcze_W%C5%82oszczowskie&oldid=40517551

Rekonstrukcja bitwy pod Szczekocinami z okazji 220 rocznicy. Na zdjęciu od prawej, na siwym koniu, mój brat Hubert Jedliczka.

Tak tamte wydarzenia wspomina w Pamiętnikach cytowany już wcześniej Stanisław Małachowski:

(…) pałac zrabowali, tak, że ledwie wśród dymu tylnemi drzwiami słysząc krzyk i strzelanie uciekła piechotą z kapelanem, jedną dziewczyną i służącym, którego kozak doścignąwszy, w oczach matki mojej dzidą przebił. Matka moja widząc go umierającego zostawiła księdza do oddania ostatniej usługi religijnej, sama zaś przez bagna, z jedną służącą dostała się do lasu…36)S. Małachowski, dz. cyt., s. 160

Rzeź Pragi, Aleksander Orłowski
Obraz Aleksandra Orłowskiego przedstawia Rzeź Pragi po upadku insurekcji kościuszkowskiej w 1794r.  37)Autor: Aleksander Orłowski [Domena publiczna], Wikimedia Commons

Zniszczenia dokonane przez carskich żołdaków, stały się na początku XIX wieku powodem pozbycia się ojcowizny, przez Jana Nepomucena Małachowskiego – syna Ewy i Mikołaja Małachowskich. Dobra włoszczowskie nabył wówczas Józef Bobrownicki herbu Doliwa.38)D. Kalina, Dwór we Włoszczowie. Wstęp do problematyki badawczej. w: Na włoszczowskich drogach historii, Włoszczowa-Krasocin, 2012, s. 118-119 Niedługo po jego śmierci w 1814 roku nowym właścicielem lub dzierżawcą majątku został Ignacy hrabia Komorowski herbu Korczak. Przyczynił się on w pierwszej połowie XIX wieku do przebudowy budynków dworskich na Podzamczu.39)Tamże.

Zabudowa w I połowie XIX wieku

Teren dworski na Podzamczu ma kształt prostokąta o wymiarach 200 x 300 metrów. Jego zabudowa w I połowie XIX wieku obejmowała dwie oficyny oraz ruiny dworu pomiędzy nimi. Ów dwór wzniesiony był na planie prostokąta o wymiarach 27 x 95 metrów.40)Tamże, s. 113

Plan włoszczowskiego dworu
Plan ruin włoszczowskiego dworu zwanego zamkiem.41)Autor: Jan Olszewski w: M. Rawita-Witanowski, Dawny powiat chęciński

Całość otoczona była fosą, poza obrębem której od strony południowego wschodu znajdował się nowo wybudowany, parterowy budynek czworaków. Na wschód od środkowej części zespołu dworskiego, znajdowały się zabudowania folwarczne – stajnie, stodoły, spichlerze, itp.. Od strony północnej, poza fosą, lokalizowane jest założenie ogrodowe datowane na XVIII wiek, przekształcone w XIX i na początku XX wieku. Do dziś miejsce to nazywane jest Bażanternią, nazwa wzięła się od hodowanych tam bażantów.42)D. Kalina, Dwór we Włoszczowie. Wstęp do problematyki badawczej. w: Na włoszczowskich drogach historii, Włoszczowa-Krasocin, 2012, s. 113-115

Aleja lipowa na Podzamczu - Bażanterni.
Aleja lipowa na Podzamczu – Bażanterni.

Oficyna zachodnia wybudowana z cegły, na rzucie prostokąta o wymiarach około 13,5m szerokości oraz około 42m długości, pełniła wówczas rolę rezydencji i zwana była dworem. Miała dwa drewniane ganki po obu dłuższych bokach. Dodatkowe wejścia znajdowały się w ścianach szczytowych. Budynek składał się z trzech części – centralnej złożonej z dużej sali z trzema oknami i dużym piecem kaflowym oraz z czterech pomieszczeń usytuowanych po jej stronie północnej, części północnej składającej się z czterech pomieszczeń dostępnych z korytarza oraz części południowej, którą stanowiło sześć pomieszczeń, również dostępnych z korytarza. Do południowej ściany dużego pokoju przylegało pomieszczenie nakryte sklepieniem kolebkowo krzyżowym. Inne podobne pomieszczenie zostało zaznaczone w północno-wschodniej części budynku. Była to kaplica dworska, o której pisał Stanisław Małachowski w swoim Pamiętniku.43)Tamże, s. 115

Plan dworu (u góry) i browaru (na dole) w 1848r.44)Akta Dyrekcji Ubezpieczeń, Archiwum Państwowe w Kielcach, sygn. 2120, 2121 publikowane w: D. Kalina, Dwór we Włoszczowie. Wstęp do problematyki badawczej. w: Na włoszczowskich drogach historii, Włoszczowa-Krasocin, 2012, s. 116

Oficyna wschodnia, określana jako gorzelnia lub browar, zbudowana była z kamienia i cegły. Miała identyczne jak oficyna zachodnia wymiary zewnętrzne, jednak układ jej pomieszczeń świadczy że pełniła funkcję budynku przemysłowego.45)Tamże, s. 115

Dwór we Włoszczowie cz. 2

Przypisy   [ + ]

1.S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 17
2.Autor: EmkeyTLW (Praca własna) [CC BY-SA 3.0], Wikimedia Commons
3.D. Kalina, Dwór we Włoszczowie. Wstęp do problematyki badawczej. w: Na włoszczowskich drogach historii, Włoszczowa-Krasocin, 2012, s. 110-111
4.Autor: Flash Gordon1 [Domena publiczna], Wikimedia Commons
5.D. Kalina, Dwór we Włoszczowie. Wstęp do problematyki badawczej. w: Na włoszczowskich drogach historii, Włoszczowa-Krasocin, 2012, s. 112
6.Herby rycerstwa polskiego przez Bartosza Paprockiego zebrane i wydane r. p. 1584; wydanie Kazimierza Józefa Turowskiego, Kraków 1858, s. 110 [dostępny w wersji elektronicznej: Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, dostęp: 18 grudnia 2014].
7.Autor: Zbigniew Leszczyc [Domena publiczna], Wikimedia Commons
8.S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 63-64
9.Tamże, s. 67
10.Tamże, s. 66
11.Tamże, s. 67
12.Tamże.
13.Tamże, s. 68
14.Tamże, s. 69-70
15.Obrona Postylle Ewangelickiey X. Grzegorza z Zarnowca To iest Odpowiedź na Apologią Jezuicką w Krakowie niedawno wydaną, Wilno 1591 [dostępny w wersji elektronicznej: Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa, dostęp 18 grudnia 2014]
16.S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 76
17.Tamże, s. 77
18.Rozejm zawarty 26 września 1629 w Starym Targu. Zakończył wojną polsko-szwedzką 1626-1629.
19.S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 78-79
20.Autor: Juliusz Kossak [Domena publiczna], Wikimedia Commons
21.S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 80-81
22.T. Sanecki, „Konflikt polsko-turecki w latach 1633-1634″, Mój Historyczny Blog – Tomasz Sanecki, http://mojhistorycznyblog.blog.pl/2013/05/12/konflikt-polsko-turecki-w-latach-1633-1634/
23.Autor: Juliusz Kossak [Domena publiczna], Wikimedia Commons
24.S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 81-86
25.Tamże.
26.Autor: Daniel Schultz [Domena publiczna], Wolne Lektury
27.S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 86
28.Bitwa pod Wojniczem [online]. Wikipedia : wolna encyklopedia, 2013-03-13 04:15Z [dostęp: 2014-12-27 18:32Z]. Dostępny w Internecie: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bitwa_pod_Wojniczem&oldid=35147185
29.Autor: Erik Dahlbergh [Domena publiczna], Wikimedia Commons
30.S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 87
31.Autor: Sébastien Bourdon [Domena publiczna], Wikimedia Commons
32.S. Janaczek, Włoszczowa: zarys dziejów miasta do końca XVIII wieku, Włoszczowa, 2007, s. 95-104
33.Tamże, s. 105-108
34.Cytat za Fragmenty Pamiętników Stanisława Małachowskiego, zamieszczonych przez E. Gawron we Włoszczowskie Zeszyty Historyczne, t. 11: 2001, s. 153-154
35.Podzamcze Włoszczowskie [online]. Wikipedia : wolna encyklopedia, 2014-09-25 20:06Z [dostęp: 2014-12-27 18:56Z]. Dostępny w Internecie: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Podzamcze_W%C5%82oszczowskie&oldid=40517551
36.S. Małachowski, dz. cyt., s. 160
37.Autor: Aleksander Orłowski [Domena publiczna], Wikimedia Commons
38.D. Kalina, Dwór we Włoszczowie. Wstęp do problematyki badawczej. w: Na włoszczowskich drogach historii, Włoszczowa-Krasocin, 2012, s. 118-119
39.Tamże.
40.Tamże, s. 113
41.Autor: Jan Olszewski w: M. Rawita-Witanowski, Dawny powiat chęciński
42.D. Kalina, Dwór we Włoszczowie. Wstęp do problematyki badawczej. w: Na włoszczowskich drogach historii, Włoszczowa-Krasocin, 2012, s. 113-115
43.Tamże, s. 115
44.Akta Dyrekcji Ubezpieczeń, Archiwum Państwowe w Kielcach, sygn. 2120, 2121 publikowane w: D. Kalina, Dwór we Włoszczowie. Wstęp do problematyki badawczej. w: Na włoszczowskich drogach historii, Włoszczowa-Krasocin, 2012, s. 116
45.Tamże, s. 115

5 thoughts on “Dwór we Włoszczowie cz. 1

  1. Trafiłam na ten blog przez przypadek i nie żałuję. Ma Pan niezwykłą łatwość w przekazywaniu ciekawych informacji w prosty i zrozumiały sposób. Czekam na kolejne historie. Pozdrawiam

    1. Dziękuję za miłe słowa. Zachęcam do śledzenia tej strony. W kolejnym artykule przedstawię dzieje Podzamcza za czasów Edwarda, Stanisława i Sergiusza Niemojewskich. Będzie to naprawdę bardzo ciekawy wpis wzbogacony wspaniałymi zdjęciami z tamtego okresu.

      1. Z przyjemnością przeczytałem historię zamku/dworu , który, jak opowiadano mi w latach dziecięcych „zapadł się” w podmokły grunt
        a jego kuta brama została przeniesiona do kościoła parafialnego. Mimo
        upływu lat w duszy pozostałem włoszczowiakiem. Dzieki za opracowanie.

  2. Chwała Ci Tadeusz za twoją pracę na rzecz kultywowania Polskości,
    historii Polski , naszych tradycji i wartości.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *